Γράφει ο Πάνος Λιάκος

Ιστορικός του Κινηματογράφου

Βγαίνοντας από τον λονδρέζικο σταθμό του Tottenham Court Road νιώθει κανείς ήδη την ασυνήθιστη ζέστη ετούτου του Ιουνίου να προσπαθεί να διαπεράσει κάθε κύτταρο του προσώπου του. Πολύ σύντομα, η δυσαρέσκεια για τις επιπτώσεις τις κλιματικής αλλαγής δίνει τη θέση της στο αίσθημα της περιέργειας, καθώς τα μάτια του περιηγητή γεμίζουν από εικόνες σύγχρονων συγκροτημάτων, μεγάλων θεάτρων και εστιατορίων που τον περιμένουν στο τέλος της διαδρομής.

Μιας διαδρομής που θα επισφραγιστεί από την επίσκεψη στο Βρετανικό Μουσείο– ενός από τα κοσμήματα όχι μόνο της μεγάλης πρωτεύουσας αλλά και ολόκληρου του Ηνωμένου Βασιλείου. Με έτος ίδρυσης το 1753, το μουσείο αυτό διασώζει στοιχεία από όλους τους σημαίνοντες πολιτισμούς της Ιστορίας, ενώ ταυτόχρονα απηχεί και την εξέλιξη της Βρετανικής αποικιοκρατίας. Το σημερινό κτίριο του Μουσείου παραμένει εκεί όπου έγιναν και τα πρώτα του εγκαίνια, στις 15 Ιανουαρίου 1759.

Πράγματι, το Μέγαρο Μόνταγκιου, με έναν ρυθμό που παραπέμπει στην κλασική αρχιτεκτονική, αφήνει ενεό τον επισκέπτη που θα το αντικρύσει για πρώτη φορά και θα προσπαθήσει να αποκρυπτογραφήσει τα μυστήρια των αχανών διαδρόμων του. Αφού μαγευτεί από το πλήθος που συρρέει γύρω από τη Στήλη της Ροζέτας, και διατρέξει την ιστορία της Αιγύπτου, τα βήματά του θα τον οδηγήσουν νομοτελειακά στην αίθουσα που στεγάζει σήμερα τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Πρόκειται, φυσικά, για εκείνη τη συλλογή γλυπτών γνωστής ευρύτερα και ως «ελγίνεια μάρμαρα», αφού αφαιρέθηκαν από τον Παρθενώνα από τον Τόμας Μπρους, 7^ο κόμη του Έλγιν, την περίοδο 1799-1803- κατά τα χρόνια όπου κυριαρχούσε στον ελλαδικό χώρο ακόμα η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Αυτή η απαράμιλλης ομορφιάς και έκφρασης συλλογή εκτίθεται από το 1939 στην ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα του Μουσείου, Duveen, που δημιουργήθηκε για το σκοπό αυτό.

Ο Παρθενώνας (με έτος ολοκλήρωσης το 432 π.Χ), όπως είναι γνωστό, ήταν ένας ναός αφιερωμένος στη θεά Αθηνά, πολιούχο της πόλης. Τα αετώματα και οι μετόπες παριστάνουν επεισόδια από τη μυθολογία, ενώ η ζωφόρος απεικονίζει τους κατοίκους της αρχαίας Αθήνας σε θρησκευτική πομπή.

Δεν θα ήταν υπερβολή, εάν συγκρίναμε την εναργή αυτή αναπαράσταση των επεισοδίων στις μετόπες, με τη σύγχρονη δυναμική της κινηματογραφικής αφήγησης, όπου το ένα «καρέ» μας οδηγεί στο επόμενο και όλα μαζί συνθέτουν μια ενιαία αφήγηση. Άλλωστε, την εποχή που ο Φειδίας «συλλαμβάνει» αυτές τις παραστάσεις, ο Χρυσός Αιώνας είναι στο αποκορύφωμά του μέσα από τη λειτουργία της δημοκρατίας, της ρητορικής και, φυσικά,  του θεάτρου.

Εάν εστιάσουμε στα γλυπτά με τις νότιες μετόπες του Παρθενώνα που φιλοξενούνται στο Βρετανικό Μουσείο (σήμερα δεκαπέντε νότιες μετόπες βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο, μία στο Λούβρο και μία στην Ακρόπολη), θα διακρίνουμε την απεικόνιση της Κενταυρομαχίας. Ανατρέχοντας στις γνώσεις μας από την αρχαιοελληνική μυθολογία, οπωσδήποτε οι μετόπες αυτές εικονίζουν την μάχη μεταξύ Κενταύρων και Λαπίθων κατά τη διάρκεια του γαμήλιου γλεντιού του Πειρίθους και της Ιπποδάμειας. Ο μύθος αναφέρει ότι οι Κένταυροι, υπό την επήρεια της μέθης, προσπάθησαν να απαγάγουν τις γυναίκες, ενώ στη σφοδρή σύγκρουση που ακολούθησε νικητές αναδείχθηκαν οι Λαπίθες.

Στη σκηνή που αναδεικνύεται μέσα από τις επιμελητικές επιλογές του Βρετανικού Μουσείου, βλέπουμε έναν Κένταυρο, στα αριστερά, και ένα Λαπίθη να παλεύουν σαν παλαιστές. Ο Λαπίθης έχει αρπάξει τον Κένταυρο από τα μαλλιά με το δεξί του χέρι, πιέζοντας το δεξί του γόνατο στο στήθος του Κένταυρου, ενώ το αριστερό του χέρι είναι τεντωμένο προς τα πίσω. Ο Κένταυρος, σηκωμένος στα πίσω πόδια, αρπάζει τον Λαπίθη από το λαιμό, τυλίγοντας τα μπροστινά του πόδια γύρω από το δεξί πόδι του Λαπίθη.

Η ακρίβεια στην απόδοση των χαρακτηριστικών των μυθολογικών αυτών μορφών είναι τόσο αξιοθαύμαστη, που ο επισκέπτης μπορεί να στέκει για αρκετά λεπτά μπροστά από αυτές διακρίνοντας και τις παραμικρές λεπτομέρειες, από τον «κυματισμό» μιας κώμης, το τάνυσμα των μυών κατά την πάλη, ακόμη και τον τρόπο που έχουν λαξευτεί τα χαρακτηριστικά μιας οδοντοστοιχίας.

Το σίγουρο είναι ένα: η εξερεύνηση της κλασικής ομορφιάς είναι ανεξάντλητη και όσο κι αν περιδιαβούμε στο Λονδίνο, πάντοτε τα βήματά μας θα επιστρέφουν ξανά και ξανά στα δωμάτια με τους θησαυρούς του Βρετανικού Μουσείου.

*Με πληροφορίες από το: https://www.britishmuseum.org/collection/galleries/greece-parthenon