Παίρνοντας ως αφετηρία τα αθάνατα νοήματα του έργου του Χένρικ Ίψεν, Ένας Εχθρός του Λαού (1882), η πολυβραβευμένη Βραζιλιάνα σκηνοθέτρια Κριστιάν Ζαταϊ, επισκέπτεται εκ νέου τους πυρήνες και τους χαρακτήρες του μετατρέποντας επί της ουσίας τη σκηνή του θεάτρου σε ένα συμμετοχικό δικαστήριο.

Ο αρχετυπικός, συγκρουσιακός ήρωας του Ίψεν, γιατρός Τόμας Στόκμαν αναζητεί μία δεύτερη κρίση ενώπιον του κοινού και μια ευκαιρία να αντιπαρατεθεί διαλεκτικά με τον αδερφό του και δήμαρχο της πόλης, Πέτερ. Αιτία, η σύγκρουσή τους σχετικά με τα μολυσμένα λουτρά της τοπικής κοινωνίας, με τον Τόμας να ξεσκεπάζει την ολιγωρία της τοπικής αυτοδιοίκησης και τον δήμαρχο από την πλευρά του να υπερασπίζεται την “ανάπτυξη” της τουριστικής βιομηχανίας, που στην ουσία θέτει μακροπρόθεσμα σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών.

Σε μια απουσία δικαστών και δικηγόρων, το κοινό θα παίξει τον καταλυτικό ρόλο των ενόρκων, “ζυγίζοντας” τα επιχειρήματα των δύο μερών και βγάζοντας κάθε βράδυ την ετυμηγορία του. Πράγματι, δεν είναι λίγες οι στιγμές που βάσει και του σεναρίου της Ζαταϊ, οι ένορκοι-μέσω της αντιπροσώπου τους- υποβάλλουν ερωτήσεις, παρακινώντας τους πρωταγωνιστές του δράματος να φέρουν στο προσκήνιο τμήματα της προϊστορίας και των διαπροσωπικών τους σχέσεων. Παρά το γεγονός ότι η παράσταση ξεπερνάει σε διάρκεια κατά πολύ τις δύο ώρες (συγκεκριμένα, το βράδυ της Κυριακής που την παρακολουθήσαμε διήρκησε 150 λεπτά), η διασκευή της Ζαταϊ με την επιμονή στην ανάδειξη των “διττών λόγων” των αντιμαχόμενων δυνάμεων κρατάει προσηλωμένο το θεατή, ξαφνιάζοντάς τον ανά στιγμές με τις απευθείας αποστροφές προς το κοινό (σπάσιμο του “τέταρτου τοίχου”) και παρουσιάζοντας με τη μορφή βίντεο τα τεκμήρια που κατατίθενται στην κρίση των ενόρκων.

Κατά αυτόν τον τρόπο, η μοντέρνα προσέγγιση της Ζαταϊ κάνει χρήση των σύγχρονων μέσων κινηματογράφησης επί σκηνής όχι επί ματαίω ή για να προκαλέσει φθηνό σοκ και εντυπωσιασμούς, παρά για να ενισχύσει την αφήγησή της, και να προσδώσει μια εσάνς σινεμά-βεριτέ στο τελικό αποτέλεσμα. Το πιο σημαντικό, οι ηθοποιοί στην παρούσα διασκευή συνήθως επικοινωνούν μεταξύ τους κοιτάζοντας ο ένας τον άλλο στα μάτια, αλληλεπιδρούν (κάποτε και βίαια), ενώ τα στοιχεία του κινηματογράφου αντί να απομακρύνουν το θεατή από την καρδιά του εν εξελίξει δράματος, σε κρίσιμα σημεία του έργου (όπως στην τελική ετυμηγορία) τον κρατάνε στην άκρη του καθίσματός του.

Με μια παράδοση στην άρθρωση ριζοσπαστικού πολιτικού λόγου (ας θυμηθούμε και το πρόσφατο Όσκαρ Καλύτερης Διεθνούς ταινίας για το φιλμ “Είμαι ακόμη εδώ“), οι Βραζιλιάνοι καλλιτέχνες δίνουν την αίσθηση πως γνωρίζουν να δημιουργούν συμπαγείς ομάδες. Από αυτό το κλίμα δεν ξέφυγε και το A Trial, αφού επί σκηνής συναντιούνται, συγκρούονται και αγαπιούνται οι Wagner Moura, Danilo Grangheia, και Julia Bernat. Οι σινεφίλ που θαυμάζουν τα επιτεύγματα του Moura στη μεγάλη οθόνη (με αποκορύφωμα την οσκαρικών διεκδικήσεων ερμηνεία του στο “Μυστικό Πράκτορα“), εδώ θα θαυμάσουν και άλλες πτυχές του. Πιο συγκεκριμένα, την άνεσή του κατά την επαφή με το κοινό από σκηνής, την ευθύτητα στην εκφορά των ατακών, και κυρίως το πώς “ρυθμίζει” τη συναισθηματική φόρτιση του ήρωά του, περνώντας από τους λόγους, στα φυσικά ξεσπάσματα, την απελπισία, αλλά και τις μελαγχολικές παρατηρήσεις στον καταληκτικό μονόλογό του. Ομοίως εντυπωσίασε ο Danilo Grangheia ως αντίπαλον δέος, ιδίως ως προς τον τρόπο που ο ρόλος του ως δημάρχου “παρακολουθούσε” σαρκαστικά τις αγορεύσεις του αδερφού του αλλά και την ένθεση κυνικών αποστροφών. Όσο για τη Julia Bernat, διένυσε με αυταπάρνηση μια δύσκολη δραματουργικά διαδρομή από την υπεράσπιση του πατέρα της μέχρι την κατάρρευσή της στα χέρια του με τη δημοσιοποίηση ενός συναισθηματικά φορτισμένου βίντεο.

Εντέλει, η εν λόγω «δίκη», που διεξάγεται ενώπιον του αθηναϊκού ακροατηρίου, στην καρδιά του τόπου όπου γεννήθηκε η δημοκρατία, προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις και εγείρει ερωτήματα για το τι είναι «αλήθεια», ποιες μορφές της υπάρχουν στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα και κατά πόσο λειτουργεί σήμερα η δημοκρατία.

*Η παράσταση παρουσιάστηκε στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, 2026. Συγκεκριμένα, στην Πειραιώς 260, το διήμερο 26 και 27 Ιουλίου 2026.