Με αφετηρία τη γλυπτική και μέσα από εγκαταστάσεις και ηχητικές συνθέσεις, ο Έλληνας εικαστικός διερευνά πώς ο πειραματισμός με την ύλη διαμορφώνει νέες σχέσεις ανάμεσα στη μορφή, τον χώρο και την αντίληψη.

Για τον εικαστικό Κυριάκο Αλέξανδρο, η γλυπτική δεν περιορίζεται απαραίτητα στη δημιουργία ενός μεμονωμένου, αυτοτελούς αντικειμένου. Μπορεί να προκύψει μέσα από τη συσσώρευση υλικών, τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ διαφορετικών στοιχείων ή τη διακριτική μεταμόρφωση ενός ήδη υπάρχοντος χώρου. Κινούμενος ανάμεσα στη γλυπτική, την εγκατάσταση, το σχέδιο και τον ήχο, ο Αλέξανδρος δημιουργεί περιβάλλοντα στα οποία οι ιδιότητες των υλικών και οι χωρικές σχέσεις συνδέονται άρρηκτα, προσκαλώντας τον θεατή να επανεξετάσει την εμπειρία της υλικής παρουσίας, της δομής και της κίνησης.

Στον πυρήνα της πρακτικής του βρίσκεται η συστηματική διερεύνηση της συμπεριφοράς και των δυνατοτήτων των υλικών. Αντί να ξεκινά από προκαθορισμένες μορφές ή να επιχειρεί να τους αποδώσει συγκεκριμένα νοήματα, προσεγγίζει τη δημιουργική διαδικασία ως ένα ανοιχτό πεδίο πειραματισμού. Η βαρύτητα, το βάρος, η ισορροπία, η επανάληψη και η διάβρωση συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση των έργων του, επιτρέποντας σε μορφές και σχέσεις να αναδυθούν μέσα από την άμεση επαφή με την ύλη. Οι εγκαταστάσεις του συχνά προτείνουν μια αμφίρροπη κατάσταση ανάμεσα στη σταθερότητα και την κατάρρευση, την προστασία και την έκθεση, την ηρεμία και την ένταση.

Από τον Πειραιά στο Σικάγο

Ο Κυριάκος Αλέξανδρος γεννήθηκε στον Πειραιά και αποφοίτησε με άριστα από την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας το 2019, έχοντας ασχοληθεί με τη ζωγραφική, το σχέδιο, τη γλυπτική, την κεραμική και τη φωτογραφία. Η πολυδιάστατη εκπαίδευσή του συμπληρώθηκε από επαγγελματική εμπειρία στη συντήρηση αρχαιοτήτων, τις κατασκευές και την παραγωγή παραστατικών τεχνών, μεταξύ άλλων μέσα από την εργασία του στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού και τη συμμετοχή του στην προετοιμασία της παράστασης Transverse Orientation του Δημήτρη Παπαϊωάννου.

Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, μεταξύ άλλων στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και στο Νομισματικό Μουσείο της Αθήνας, καθώς και στην έκθεση του διαγωνισμού Aesthetica Art Prize στο Γιορκ της Αγγλίας. Το 2023 μετακόμισε στο Σικάγο ως υπότροφος του προγράμματος Fulbright Foreign Student Program, ολοκληρώνοντας το 2025 το μεταπτυχιακό του στη Γλυπτική (Master of Fine Arts) στο School of the Art Institute of Chicago. Η καλλιτεχνική του δραστηριότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες περιλαμβάνει επίσης εκθέσεις στο Marina City Towers και στην Alliance Française de Chicago, διευρύνοντας την παρουσία του σε διαφορετικά καλλιτεχνικά και πολιτιστικά περιβάλλοντα.

Forced Acts of Affection: Ανάμεσα στην προστασία και τον εξαναγκασμό

Στο έργο Forced Acts of Affection (2025), ο Κυριάκος Αλέξανδρος δημιουργεί μια κατασκευή από ενισχυμένο γύψο που θυμίζει σκηνή και στέκεται χάρη στο ίδιο της το βάρος. Σχοινιά εκτείνονται στον γύρω χώρο, διαγράφοντας γραμμές έντασης, ενώ η άμμος απλώνεται στο δάπεδο της αίθουσας, σχηματίζοντας ένα προσωρινό τοπίο. Μέσα από ανοίγματα, εμπόδια και μεταβαλλόμενες οπτικές γωνίες, η εγκατάσταση καλεί τον θεατή να επανεξετάσει την κίνησή του και τη σχέση του με έναν χώρο που μοιάζει προσβάσιμος, αλλά παραμένει απροσπέλαστος.

Ο τίτλος του έργου συνδέει τη φροντίδα με τον εξαναγκασμό, υποδηλώνοντας πως πράξεις που αποσκοπούν στην προστασία μπορούν να λειτουργήσουν και ως μέσα επιβολής. Η ένταση αυτή δεν υπαγορεύεται από μια προκαθορισμένη αφήγηση, αλλά προκύπτει μέσα από τις σχέσεις των υλικών και τη διάταξή τους στον χώρο. Η κατασκευή παραπέμπει σε καταφύγιο, ενώ η ίδια της η δομή έρχεται σε αντίφαση με τον σκοπό που υποτίθεται πως εξυπηρετεί.

Με φόντο τους πολέμους, τον εκτοπισμό πληθυσμών και τη βία που δικαιολογείται στο όνομα της προστασίας και της σταθερότητας, η εγκατάσταση ενσωματώνει αυτή την αντίφαση στην ίδια της τη μορφή. Η φαινομενική υπόσχεση ασφάλειας γίνεται μια σκόπιμη ψευδαίσθηση, φέρνοντας τον θεατή αντιμέτωπο με τον παραλογισμό της εποχής μας. Μέσα από αυτή την αντιστροφή, το έργο στρέφει τη λογική του εξαναγκασμού εναντίον του ίδιου του εαυτού της, αποκαλύπτοντας το χάσμα ανάμεσα στην πρόθεση και τις συνέπειές της.

Pendulum: Η Οδύσσεια αλλιώς

Ο Κυριάκος Αλέξανδρος συμμετέχει μαζί με δεκαπέντε ακόμη σύγχρονους καλλιτέχνες στην έκθεση The Odyssey Reimagined, που παρουσιάζεται στο Εθνικό Ελληνικό Μουσείο (National Hellenic Museum) του Σικάγου. Άνοιξε για το κοινό την 1η Οκτωβρίου 2026 και θα διαρκέσει έως τον Ιανουάριο του 2028. Σε επιμέλεια των Cortney Lederer και Sydney Gush του CNL Projects, η έκθεση προσεγγίζει την Οδύσσεια του Ομήρου μέσα από σύγχρονες εικαστικές προσεγγίσεις, που περιλαμβάνουν ζωγραφική, γλυπτική, εγκαταστάσεις και ήχο. Ο Αλέξανδρος παρουσιάζει το Pendulum (2026), ένα ηχητικό έργο που διερευνά τη σχέση ανάμεσα στον χρόνο, την αβεβαιότητα και την επιστροφή.

Το Pendulum δημιουργήθηκε αποκλειστικά από ηχογραφήσεις άμμου με μικρόφωνα επαφής, μετατρέποντας την τριβή, την πίεση και την κίνηση των κόκκων της σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο ηχητικό περιβάλλον. Μέσα από την επεξεργασία και τη χωρική κατανομή τους, οι ήχοι αποκτούν απροσδόκητες ποιότητες, θυμίζοντας άλλοτε άνεμο, νερό, αναπνοή ή μηχανική κίνηση. Καθώς μετακινούνται ρυθμικά ανάμεσα σε δύο ηχεία, δημιουργούν μια αίσθηση αιώρησης που παραπέμπει στον τίτλο του έργου.

Χωρίς να αναπαριστά κάποιο συγκεκριμένο επεισόδιο του ομηρικού έπους, το Pendulum προσεγγίζει τις θεματικές του μέσα από τον ήχο και τη χωρική εμπειρία. Η άμμος, ένα υλικό συνδεδεμένο με το διαρκώς μεταβαλλόμενο τοπίο και το πέρασμα του χρόνου, γίνεται η αφετηρία ενός άυλου έργου με αισθητή παρουσία στον χώρο. Η επαναλαμβανόμενη κίνηση του ήχου ανάμεσα στα ηχεία παραπέμπει σε ένα ταξίδι χωρίς προκαθορισμένο προορισμό, ανοίγοντας έναν διάλογο γύρω από τον νόστο και την αίσθηση του ανήκειν.