Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη κήρυξε την έναρξη των εργασιών του 2ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Κλασικών Σπουδών, το οποίο συνδιοργανώνουν η Ακαδημία Αθηνών και η Κινεζική Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών (CASS), στην Αθήνα,  με θέμα «Dialogue between Ancient and Modern: Contemporary Inspirations from Classical Wisdom».

Στον χαιρετισμό της, η Υπουργός Πολιτισμού σημείωσε ότι η διεξαγωγή του Συνεδρίου στην Αθήνα, «στην πόλη όπου τέθηκαν οι βάσεις της πολιτικής σκέψης, της πολιτικής φιλοσοφίας, της Δημοκρατίας και των αρχών της συμμετοχικής διακυβέρνησης, του διαλόγου και της συλλογικής κοινωνικής ευθύνης, προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό στις εργασίες μας», ενώ τόνισε ότι η συνδιοργάνωσή του από την Ακαδημία Αθηνών και την Κινεζική Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών «αναδεικνύει με τον πλέον ουσιαστικό τρόπο τη δύναμη της συνεργασίας ανάμεσα σε δύο χώρες που εκπροσωπούν δύο από τους αρχαιότερους και πλέον επιδραστικούς πολιτισμούς της ανθρωπότητας».

Η Υπουργός υπογράμμισε ότι «οι κλασικές σπουδές αποτελούν πλέον ένα πραγματικά παγκόσμιο πεδίο έρευνας και διαλόγου» και ότι «η μελέτη των μεγάλων πολιτισμών της αρχαιότητας δεν αφορά αποκλειστικά τους κληρονόμους τους, αφορά ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα, την ανθρωπότητα, η οποία εξακολουθεί να αντλεί από αυτούς γνώση, έμπνευση και προσανατολισμό».

Αναφερόμενη στο θέμα του 2ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Κλασικών Σπουδών, «Dialogue between Ancient and Modern: Contemporary Inspirations from Classical Wisdom» («Διάλογος μεταξύ Αρχαίου και Σύγχρονου: Σύγχρονες Εμπνεύσεις από την Κλασική Σοφία»), επεσήμανε ότι «το παρελθόν δεν αποτελεί ένα κλειστό κεφάλαιο της ανθρώπινης ιστορίας. Αντιθέτως, παραμένει μια διαρκής και ζωντανή πηγή ιδεών, αρχών και αξιών, αλλά και απαντήσεων σε διαχρονικά και θεμελιώδη ερωτήματα», υπογραμμίζοντας ότι οι μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας καθιστούν επίκαιρη όσο ποτέ τη συμβολή της κλασικής σκέψης.

Ξεχωριστή θέση στην ομιλία της κατείχε η τεχνητή νοημοσύνη και οι επιπτώσεις της στη σύγχρονη κοινωνία, με την Υπουργό να σημειώνει ότι «ζούμε σε μια εποχή ταχύτατων, βαθύτατων και εν πολλοίς πρωτόγνωρων για την ανθρωπότητα μετασχηματισμών», όπου «η ψηφιακή επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, οι ραγδαίες εξελίξεις στη βιοτεχνολογία, αλλά και οι περιβαλλοντικές και ενεργειακές προκλήσεις, η κλιματική κρίση και οι διαρκείς παγκόσμιες γεωπολιτικές αναταράξεις μεταβάλλουν με ταχύτητα τα δεδομένα της ανθρώπινης εμπειρίας». Η Υπουργός διερωτήθηκε χαρακτηριστικά: «Η ανθρωπότητα διαθέτει σήμερα περισσότερη τεχνολογική γνώση και ισχύ από ποτέ. Διαθέτει, όμως, αντίστοιχη ωριμότητα και αυτογνωσία για να τη διαχειριστεί;», θέτοντας στο επίκεντρο του προβληματισμού τα ζητήματα της ηθικής διάστασης της τεχνολογικής προόδου.

Η τεχνητή νοημοσύνη και οι νέες τεχνολογίες συνέχισε η Υπουργός «μας υποχρεώνουν να επανεξετάσουμε τα όρια ανάμεσα στην τεχνική δυνατότητα και στην ηθική ευθύνη», επαναφέροντας με σύγχρονους όρους θεμελιώδη ερωτήματα που απασχόλησαν τους μεγάλους στοχαστές της αρχαιότητας: «Πώς πρέπει να χρησιμοποιείται αυτή η δύναμη; Ποια είναι τα όρια της προόδου; Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στη γνώση και στην αρετή; Πώς επιτυγχάνεται η ισορροπία ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό συμφέρον;». Η Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι οι σύγχρονοι προβληματισμοί γύρω από την επιστημονική, πολιτική και κοινωνική ηθική εξακολουθούν να συνδέονται με τη σκέψη του Σωκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, ενώ παράλληλα οι διδασκαλίες του Κομφούκιου, του Λάο Τσε και των μεγάλων στοχαστών της κινεζικής παράδοσης προσφέρουν πολύτιμες κατευθύνσεις για την κοινωνική αρμονία, την κοινωνική συνοχή και τη χρηστή διακυβέρνηση στη νέα ψηφιακή εποχή.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο των κλασικών σπουδών στη σύγχρονη εποχή, τόνισε ότι «οι κλασικές σπουδές δεν προσφέρουν έτοιμες συνταγές. Προσφέρουν όμως κάτι ίσως περισσότερο σημαντικό, το βάθος της ιστορικής εμπειρίας και τα θεμέλια της κριτικής σκέψης», ενώ ξεκαθάρισε ότι «οι κλασικές σπουδές δεν αποτελούν κατάλοιπο του παρελθόντος. Συνιστούν αναγκαία επένδυση για το μέλλον».

Στις πολιτιστικές και ακαδημαϊκές σχέσεις Ελλάδας και Κίνας, η Υπουργός υπογράμμισε ότι «ιδιαίτερη σημασία αποδίδουμε στη συνεργασία μεταξύ ακαδημαϊκών και ερευνητικών ιδρυμάτων των δύο χωρών», χαρακτηρίζοντας την ίδρυση της Κινεζικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα ως «ένα ιστορικό βήμα», που «ενισχύει τον ρόλο της Αθήνας ως διεθνούς κέντρου έρευνας και διαλόγου για τους κλασικούς πολιτισμούς».

Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία του διαπολιτισμικού διαλόγου, σημειώνοντας ότι «οι πολιτισμοί δεν συγκρούονται, όταν επικοινωνούν με αμεσότητα και ειλικρίνεια, όταν διαλέγονται με ανοιχτό πνεύμα και δεκτικότητα χωρίς προκαταλήψεις», αλλά «θέτουν τις βάσεις ώστε όχι απλά να συνυπάρξουν, αλλά να αλληλοδιδαχθούν και να αλληλοσυμπληρωθούν».

Ολοκληρώνοντας την ομιλία της, η Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι «η μνήμη πρέπει να εξελίσσεται σε επίκαιρη γνώση και κοινό όραμα για το μέλλον. Η δε κληρονομιά να αποτελεί την πρώτη ύλη της δημιουργικότητας, της προόδου και της καινοτομίας», εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι το Συνέδριο θα συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση του παγκόσμιου διαλόγου για τη σύγχρονη σημασία των κλασικών πολιτισμών.

Επικαλούμενη, τέλος, ένα παλαιό κινεζικό γνωμικό, η Υπουργός Πολιτισμού ανέφερε: «Όταν φυσούν οι άνεμοι της αλλαγής, άλλοι χτίζουν τείχη και άλλοι ανεμόμυλους. Σε μια εποχή μεγάλων μεταβολών και ακόμη μεγαλύτερων προκλήσεων, ας επιλέξουμε να χτίσουμε ανεμόμυλους. Ας επιλέξουμε τον διάλογο αντί της απομόνωσης, τη γνώση αντί της προκατάληψης και τη συνεργασία αντί της αντιπαράθεσης».

Στην τελετή έναρξης παρέστησαν ο Hu Heping, Εκτελεστικός Αναπληρωτής Επικεφαλής Δημοσιότητας του Τμήματος της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (CPC), ο Πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, Νικηφόρος Διαμαντούρος, ο Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Νίκος Παπαϊωάννου, καθώς και ο Πρόεδρος της Κινεζικής Ακαδημίας Κοινωνικών Επιστημών, Gao Xiang. Τις εργασίες του συνεδρίου παρακολουθούν διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί, ερευνητές και επιστήμονες από την Ελλάδα, την Κίνα και πολλές ακόμη χώρες, επιβεβαιώνοντας τον διεθνή χαρακτήρα της διοργάνωσης και τη σημασία του διαλόγου ανάμεσα στην κλασική σοφία και τις σύγχρονες προκλήσεις του 21ου αιώνα, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν η τεχνητή νοημοσύνη, οι νέες τεχνολογίες και τα ηθικά ζητήματα που αυτές εγείρουν.