Γράφει η Μαργαρίτα Καταγά

Ιστορικός Τέχνης

Μια κορυφαία συνάντηση ερευνητών και πανεπιστημιακών παγκόσμιου βεληνεκούς πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία στις 3 και 4 Ιουλίου  2026 στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.

Η δελφική παράδοση, όπως ανέλυσε στην εισήγηση του ο Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρο Δελφών, Ανδρέας Γκόφας, στηριζόταν στα χαρακτηριστικά της θεσμοθετημένης ασάφειας δίνοντας βήμα στην προσωπική σκέψη, στο «Γνώθι σαυτόν», στην προσωπική αλλά και συλλογική αυτοεξέταση αλλά και στη αναγγελία της σιωπής προτάσσοντας την αναγνώριση ορίων και αυτοσυνείδησης στους μηχανισμούς της κοινωνίας.

Στους Τέταρτους Δελφικούς Διαλόγους παρουσιάστηκαν οι έρευνες που διεξάγονται  ωε προς ερωτήματα που απασχολούν τις προτεραιότητες της σημερινής ανθρωπότητας και της παγκόσμιας ηθικής, όπως η σχέση της τεχνητής νοημοσύνης με τη δημοκρατία και τη διακυβέρνηση, η εξέλιξη της νευροτεχνολογίας, η εξερεύνηση του διαστήματος και η πολιτική που την ορίζει, η πιθανότητα εξωγήινης ζωής και οι επιστημονικές της προεκτάσεις καθώς και η μετα-ανθρώπινη εξέλιξη και το μέλλον του πολιτισμού.

O Πρόεδρος του Ε.Π.Κε.Δ. και καθηγητής του Πανεπιστημίου Harvard Παναγιώτης Ροϊλός, στην ομιλία του με θέμα Η πολιτική του διαστήματος και το μέλλον της ανθρωπότητας, εισήγαγε την έννοια του νεομεσσιανισμού του βασικού συστατικού αυτού που έχει ονομάσει «νεομεσαιωνικό μετα-καπιταλισμό» που τροφοδοτεί αναθεωρητικές επιδιώξεις σε γεωπολιτικό επίπεδο και μεταφέρεται πλέον και στο διάστημα. Η εξερεύνηση του διαστήματος, όπως σημείωσε, δεν θα πρέπει να υπονομεύει την προστασία της Γης ούτε να αναπαράγει τις συγκρούσεις του πλανήτη, αλλά να υπηρετεί την ανθρωπότητα. 

Ο επιδραστικός αστροφυσικός και διαστημικός επιστήμονας, καθηγητής Abraham (Avi) Loeb υποστήριξε την αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης παράλληλα ή πέρα από την πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης η οποία, όπως επισήμανε, έχει ήδη αλλάξει το νόημα του να είσαι άνθρωπος. Και ο πανεπιστημιακός – διαστημικός επιστήμονας και πρωτοπόρος ερευνητής στα σπουδαιότερα διαστημικά προγράμματα των Η.Π.Α. και της NASA, Σταμάτιος Κριμιζής τόνισε: «Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η ύπαρξη νοήμονος ζωής αλλού στο Σύμπαν είναι πολύ πιθανή, καθώς υπάρχουν δισεκατομμύρια πλανήτες με συνθήκες παρόμοιες με της Γης τονίζοντας ότι η διατήρηση της ζωής στη Γη παραμένει ύψιστη προτεραιότητα». Ο καθηγητής Martin Rees, Πανεπιστήμιο Cambridge, Βασιλικός Αστρονόμος της Μ. Βρετανίας υποστήριξε ότι για πρώτη φορά στην ιστορία ένα είδος — ο άνθρωπος — κατέχει τη δυνατότητα να καθορίσει το μέλλον της ζωής στον πλανήτη και ενδεχομένως πέρα από αυτόν. 

Για το μέλλον του ανθρώπου μίλησε ο καθηγητής Lenart Škof, του Κέντρου Επιστημών και Έρευνας Koper, εστίασε στο «απόθεμα αναπνοής», τον  εσωτερικό χώρο αυτονομίας που προστατεύει τον άνθρωπο από την εμβύθιση και  αποικιοποίηση της ψυχής από την ψηφιακή πραγματικότητα.

Και ο καθηγητής Marcello Ienca, από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Μονάχου, μίλησε για τα τέσσερα βασικά νευροδικαιώματα που πρέπει να προασπίσουμε την εποχή της νευροτεχνολογίας, τη γνωστική ελευθερία, την ψυχική ιδιωτικότητα,  την ψυχική ακεραιότητα και την ψυχολογική συνέχεια. Ο καθηγητής Markus Gabriel, Πανεπιστήμιο Βόννης, ανέλυσε πως τεχνητά νευρωνικά δίκτυα άλλαξαν ριζικά την πορεία της τεχνητής νοημοσύνης επισημαίνοντας ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα πολύ ισχυρό εργαλείο γνώσης, χωρίς όμως να είναι αλάνθαστο ή να αντικαθιστά την ανθρώπινη κρίση. 

Σε κοινωνικό επίπεδο, η καθηγήτρια Ofrit Liviatan, Πανεπιστήμιο Harvard, εξέτασε την αναγκαιότητα της νομικής ρύθμισης της ΤΝ, η προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων και η καθηγήτρια Helen Margetts, Πανεπιστήμιο Οξφόρδης, μιλώντας για την Διακυβέρνηση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης ανέλυσε το μοντέλο της Digital Era Governance (DEG), το οποίο επιδιώκει να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της ΑΙ για αποτελεσματικότερη διακυβέρνηση, βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών, προστασία του πληροφοριακού περιβάλλοντος και ενίσχυση της δημοκρατικής λογοδοσίας. 

Στην Στρογγυλή Τράπεζα συμμετείχαν, εκτός των ομιλητών, και εκπρόσωποι επιπλέον ερευνητικών χώρων. Ο Ανδρέας Γκόφας Διευθυντής του Ε.Π.Κε.Δ, , Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου, ο πανεπιστημιακός – διαστημικός επιστήμονας και πρωτοπόρος ερευνητής στα σπουδαιότερα διαστημικά προγράμματα των Η.Π.Α. και της NASA, Σταμάτιος Κριμιζής, ο Πρέσβης ε.τ. και άμισθος σύμβουλος του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του 
Ε.Π.Κε.Δ. για θέματα διεθνών σχέσεων, Αναστάσιος Κριεκούκης,ο Καθηγητής Φιλοσοφίας στο ΕΚΠΑ, Χρυσόστομος Μαντζαβίνος και ο Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Λάμπης Παπαγεωργίου.

Στους Τέταρτους Δελφικούς Διαλόγους απηύθυναν χαιρετισμούς ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, ο Περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδος, κ. Φάνης Σπανός, και η Γενική Γραμματέας Σύγχρονου Πολιτισμού, Ελένη Δουνδουλάκη. Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Αθανάσιος Παλιάτσος, Προϊστάμενος διεύθυνσης Γεν. Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου, και ο Δήμαρχος Δελφών, Παναγιώτης Ταγκαλής, τον λόγο του οποίου διάβασε ο αντιδήμαρχος Δελφών, Αστερινός Δημητρίου. 

Το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών από την ίδρυση του το 1977 υπηρετεί σταθερά το όραμα της συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών, ιδεών. Η άρτια διοργάνωση και φιλοξενία εκπρόσωπων από τον δημοσιογραφικό, πνευματικό, επιχειρηματικό και καλλιτεχνικό χώρο επισφράγισε  για τέταρτη συνεχή χρονιά τη δυναμική του Κέντρου ως τόπος συνάντησης της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη εποχή και την οικουμενική προοπτική του.

Το Days of Art in Greece εκπροσωπήθηκε από την κα Μαρία Παπαδογιάννη (Ιδρύτρια και Διευθύντρια – Days of Art in Greece)  και την κα Μαργαρίτα Καταγά (Δημοσιογράφο)

Οι Τέταρτοι Δελφικοί Διάλογοι τελούν υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα. Μέχρι σήμερα τους Δελφικούς Διαλόγους έχουν παρακολουθήσει διαδικτυακά περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι.

Οι Τέταρτοι Δελφικοί Διάλογοι, ως προανάκρουσμα ενός καινούργιου πολιτιστικού θεσμού διεθνούς βεληνεκούς του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών: Το Σύγχρονο Μαντείο των Δελφών: Το μέλλον της ανθρωπότητας, πραγματοποιήθηκαν χάρη στις γενναιόδωρες χορηγίες της Eurobank και του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση και στην υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου, όπως ανέφερε ο Πρόεδρος του Ε.Π.Κε.Δ. στον χαιρετισμό του ανοίγοντας την εκδήλωση. «Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλονται στον Φωκίωνα Καραβία, Διευθύνοντα Σύμβουλο της Eurobank, τον Μιχάλη Βλασταράκη, Γενικό Διευθυντή Marketing της Eurobank, τον Πέτρο Καλαντζή, Πρόεδρο του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση, την Εύα Λιανού, Γενική Διευθύντρια του Κοινωφελούς Ιδρύματος Ιωάννη Σ. Λάτση και τον Βασίλειο Καραΐνδρο, Διευθυντή του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου. Ευγνώμονες είμαστε επίσης στην Eurolife και τον Αλέξανδρο Σαρρηγεωργίου, Πρόεδρο και CEO της Eurolife FFH, Πρόεδρο Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος, Αντιπρόεδρο Insurance Europe, καθώς και στον Άγγελο Ανδρουλιδάκη, μέλος του Δ.Σ. της Eurolife FFH», σημείωσε ακόμα. Η εκδήλωση υποστηρίχθηκε επίσης από το @blod.gr, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη διαλέξεων του Ιδρύματος Μποδοσάκη.