Γράφει η Βένια Παστάκα

Ιστορικός Τέχνης

Από τις 12 Νοεμβρίου 2026 μέχρι τις 12 Φεβρουαρίου 2027 δίνεται η ευκαιρία στο να δει το κοινό από κοντά μέρος της σημαντικής συλλογής ευρωπαϊκής χαρακτικής της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Η έκθεση που πραγματοποιείται στον τέταρτο όροφο της βιβλιοθήκης σε επιμέλεια του Σωκράτη Λούπα, αναπτύσσεται σε επτά θεματικές ενότητες που απεικονίζουν θρησκευτικά θέματα, προσωπογραφίες, μυθολογικά θέματα και αλληγορίες, μουσικά θέματα,  τοπιογραφίες και ζωογραφίες καθώς και έργα του Jacques Callot και του Francesco Bartolozzi.

Τα έργα της έκθεσης χρονολογούνται από τον 15ο έως τις αρχές του 19ου αιώνα και φέρνουν σε διάλογο δημιουργίες σημαντικών καλλιτεχνών, αναδεικνύοντας την εξέλιξη της ευρωπαϊκής χαρακτικής μέσα από διαφορετικές εποχές, τεχνοτροπίες και θεματικές προσεγγίσεις. Η συλλογή ξεκίνησε να συγκροτείται στα μέσα του 19ου αιώνα καθώς εντοπίζονται δωρεές ήδη από το 1841. Σε αυτές συγκαταλέγεται η σημαντική δωρεά του συλλέκτη Αλέξανδρου Κ. Ιωνίδη (1810 – 1890) και του Ιωάννη Γενναδίου (1844 – 1932). 

Πρόκειται τόσο για πρωτότυπα χαρακτικά έργα όσο και για έργα που πραγματεύονται γνωστούς πίνακες ζωγραφικής καθώς και γλυπτά. Τα έργα που αναπαριστούσαν συνθέσεις γνωστών καλλιτεχνών, κατά τον 17ο και τον 18ο αιώνα, καθώς συνέβαλαν καθοριστικά στη γνωριμία ενός ευρύτερου κοινού με σημαντικά έργα τέχνης που βρίσκονταν σε άλλες χώρες, τις οποίες πολλοί δεν είχαν τη δυνατότητα να επισκεφθούν. Παράλληλα, διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διάδοση των καλλιτεχνικών κινημάτων και των αισθητικών τάσεων κάθε εποχής. Η περιήγηση στις θεματικές ενότητες ξεκινά από τις προσωπογραφίες, όπου ο επισκέπτης έχει την ευκαιρία να θαυμάσει έργα του 17ου και του 18ου αιώνα, προερχόμενα από σημαντικά ευρωπαϊκά εργαστήρια. Στην ενότητα αυτή, παρουσιάζονται πρόσωπα σημαντικών οικογενειών αλλά και εμπόρων, αξιωματούχων, εκδοτών και άλλων. Στα θρησκευτικά έργα, που εκτείνονται χρονικά από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα, παρουσιάζονται σκηνές της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, σκηνές από τον Βίο του Χριστού, η Παναγία με το Βρέφος καθώς και Άγιοι. Η ελληνική μυθολογία, η ρωμαϊκή ιστορία και η λογοτεχνία αποτέλεσαν πηγές έμπνευσης για την τρίτη θεματική ενότητα, η οποία περιλαμβάνει χαρακτικά έργα που χρονολογούνται από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η ενότητα της τοπιογραφίας με απόψεις πόλεων της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Βρετανίας, των Κάτω Χωρών και της Γερμανίας. Η λεγόμενη ενότητα της Ζωογραφίας έχει χαρακτικά από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα με έργα εξειδικευμένων ζωγράφων που ειδικεύονταν σε αυτήν την κατηγορία. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει να γίνει στις δύο σημαντικές ενότητες με έργα των δύο μεγάλων χαρακτών. Ο Jacques Callot  ( πιθανόν 1592 – 1635), από τους σημαντικότερους χαράκτες της Γαλλίας αποτύπωσε στα χαρακτικά του τοπία της ιταλικής υπαίθρου, θιάσους με χορευτές και ηθοποιούς που θυμίζουν Commedia dell’ Arte, ζητιάνους αλλά και αντιπροσωπευτικές μορφές από το σύνολο της κοινωνίας της εποχής του. Μέσα από το έργο του προσφέρει μια πολυδιάστατη εικόνα της καθημερινής ζωής και των κοινωνικών συνθηκών της εποχής του. Από την άλλη, ο Francesco Bartolozzi (1728 – 1815), καλλιτέχνης που σταδιοδρόμησε στην Ιταλία, την Αγγλία και την Πορτογαλία, υπήρξε ένας από τους κορυφαίους χαράκτες της εποχής του. Διακρίθηκε ιδιαίτερα στην οξυγραφία, την έγχρωμη εκτύπωση και τη στικτή χάραξη, ενώ το έργο του άσκησε σημαντική επιρροή σε μεταγενέστερους καλλιτέχνες. Οι πολυάριθμοι συνεχιστές του συνέβαλαν στη διαμόρφωση μιας ιδιαίτερης καλλιτεχνικής σχολής, που συνδέθηκε στενά με το όνομά του.

Η έκθεση αποτελεί μια ξεχωριστή ευκαιρία γνωριμίας με την ευρωπαϊκή χαρακτική και την πολυδιάστατη καλλιτεχνική της διαδρομή από τον 15ο έως τον 19ο αιώνα. Μέσα από έργα διαφορετικών εποχών και τεχνοτροπιών, ο επισκέπτης ανακαλύπτει την εξέλιξη της χαρακτικής ως μορφής καλλιτεχνικής έκφρασης και τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη αποτύπωσε την κοινωνία, την ιστορία, τη θρησκεία και τον πολιτισμό της Ευρώπης. Παράλληλα, η παρουσίαση μέρους μιας ιστορικής συλλογής της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος αναδεικνύει τη σημασία της διαφύλαξης και της ανάδειξης της καλλιτεχνικής κληρονομιάς, προσφέροντας στο κοινό τη δυνατότητα να προσεγγίσει από κοντά ένα συναρπαστικό κομμάτι της ευρωπαϊκής τέχνης.

Share This Story, Choose Your Platform!