Η ακαταπόνητη* Σοφία Φιλιππίδου, που εδώ και εικοσιπέντε χρόνια πειραματίζεται με ομάδες, φτιάχνοντας χειροποίητες παραστάσεις, μετά το τέλος των Σεμιναρίων Θεατρικής Παιδείας 2023-24, που οργανώνει στο μαγαζάκι της τ3χνης,  ετοίμασε με τους μαθητές της και παρουσιάζει, τη νέα της δουλειά, πάνω στην αριστουργηματική  νουβέλα του μεγάλου Αμερικανού συγγραφέα Χέρμαν Μέλβιλ «Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς» σε μετάφραση Μένη Κουμανταρέα και διασκευή/δραματουργική επεξεργασία δική της.

Ο Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς, που είναι υπάλληλος, ενός δικηγορικού γραφείου στη Γουόλ Στριτ του 19 αιώνα, είναι η παράξενη  κωμική, φευγάτη ιστορία ενός λιγνού, χλωμού, μοναχικού, ήρεμου και ανυπάκουου άντρα, που βρήκε τη συνταγή για να τρελάνει τους πάντες!

Τι  εκφράζει άραγε η παράλογη ιστορία του Μπάρτλεμπυ που «προτιμά να μην»;

Την ιδέα της πολιτικής ανυπακοής, την ειρηνική επανάσταση ή την παθητική αντίσταση που εξέφρασε περίπου την ίδια εκείνη εποχή ο συμπατριώτης του και ακτιβιστής Χένρι Ντέηβιντ Θόρω. Μήπως είναι η  εικόνα του ίδιου του Χέρμαν Μέλβιλ και κάθε συγγραφέα, που βρίσκεται μπροστά στο δίλημμα: να συνεχίσει να γράφει, προσπαθώντας να ικανοποιήσει το κοινό του ή να ακολουθήσει τον προσωπικό του δρόμο, μακριά από τη δημοφιλία και την επιτυχία;

Μπορεί ίσως ο αινιγματικός Μπάρτλεμπυ να είναι ένας άνθρωπος δίχως ιδιότητες, απ’ αυτούς που έχει πολλούς να επιδείξει ο εικοστός αιώνας: Ένας ήρωας του Κάφκα, μια μορφή από τα τελευταία έργα του Μπέκετ ή από τα μυθιστορήματα του Σκαρίμπα και τα θεατρικά έργα του Ιονέσκο;

Λίγα λόγια για την υπόθεση του έργου

Ένας αξιοσέβαστος και επιτυχημένος δικηγόρος, προσλαμβάνει τον Μπάρτλεμπυ ως γραφιά, ενώ απασχολεί ήδη στο γραφείο του, στη Γουόλ Στριτ, δύο άλλους γραφιάδες και έναν μικρό για όλες τις δουλειές. Ο Μπάρτλεμπυ, κατά αρχάς,  σαν ένας άνθρωπος λιμασμένος από καιρό γι’ αντιγραφή, καταπίνει λαίμαργα τα έγγραφα. Νύχτα και μέρα δε σηκώνει κεφάλι, αντιγράφοντας με το φως της μέρας και κάτω από το φως των κεριών,  όταν όμως μια μέρα ο εργοδότης του δικηγόρος του ζητάει να τον βοηθήσει στην αντιπαραβολή ενός εγγράφου, εκείνος αρνείται ευγενικά με την απλή φράση «θα προτιμούσα όχι» (“I would prefer not to”).

Σταδιακά με την παράδοξη ανοχή του εργοδότη, που αδυνατεί να αντιδράσει, ο Μπάρτλεμπυ  «πελιδνά άμεμπτος, θλιβερά σεβαστός, αθεράπευτα μόνος», θα εγκατασταθεί μόνιμα στο δικηγορικό γραφείο χωρίς να προσφέρει καμία υπηρεσία, χωρίς να μιλάει σχεδόν καθόλου, χωρίς καλά-καλά να τρώει. Ο δικηγόρος, παλινδρομώντας μεταξύ οργής και ευσπλαχνίας, λογικής και συναισθήματος, δεν θα καταφέρει ποτέ να τον απομακρύνει από εκεί, αντιθέτως  θα μετακομίσει ο ίδιος το γραφείο του σε άλλο κτίριο αφήνοντας τον Μπάρτλεμπυ στη μοίρα του, την οποία πληροφορούμαστε στο τέλος του έργου.

Δημοσιευμένο ανώνυμα, το 1853 σε δυο συνέχειες σ’ ένα περιοδικό το διήγημα του διάσημου Αμερικανού συγγραφέα Χέρμαν Μέλβιλ περιλήφθηκε σε μια συλλογή διηγημάτων του, που εκδόθηκε το 1856. Σήμερα κατατάσσεται ανάμεσα στα κορυφαία δείγματα του αμερικάνικου διηγήματος κι έχει εκτιμηθεί ως προάγγελος της λογοτεχνίας του Παράλογου.

Ο «Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς, μια ιστορία της Γουόλ Στριτ»  έχει μεταφερθεί τουλάχιστον τέσσερις φορές στον κινηματογράφο αλλά και στο θέατρο, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Γαλλία. Το 1961 πάνω στο διήγημα αυτό οι Γουίλιαμ Φλάναγκαν και Τζέιμς Χίντον συνέθεσαν μια μονόπρακτη όπερα σελιμπρέτο του Έντουαρντ Άλμπι.

Η μετάφραση του Μένη Κουμανταρέα πρωτοκυκλοφόρησε το 1984 απ’ τις Εκδόσεις «Οδυσσέας» με τον τίτλο «Μπάρτλεμπυ, ο γραφιάς κι άλλες τρεις ιστορίες». Αναθεωρημένη εκδίδεται από τον Καστανιώτη το 2010 σε βιβλίο με τον τίτλο «Τρεις απόκληροι. Μπάρτλεμπυ, ο γραφιάς – Ο βιολιστής– Τζίμυ Ρόουζ».

Η Ταυτότητα της Παράστασης

Mετάφραση: Μένης Κουμανταρέας

Θεατρική διασκευή / δραματουργική επεξεργασία / σκηνοθεσία: Σοφία Φιλιππίδου

Σκηνογραφική επιμέλεια: Κώστας Φωτόπουλος

Κοστούμια: Σοφία Φιλιππίδου

Επιμέλεια φωτισμού: Παναγιώτης Σπύρου

Βοηθός σκηνοθέτη: Δέσποινα Χαλκίδου

Β΄ βοηθοί: Εύα Παπαλεωνιδοπούλου, Παναγιώτης Σπύρου

Τρία κείμενα -παρεμβάσεις έγραψαν για την παράσταση ο Πάνος Λιάκος, η Λουΐζα Ρούσσου και η Μαριλίτσα Κωνσταντοπούλου

Οργάνωση  παραγωγής: Αποστόλης Κεπεσίδης

Φωτογράφιση:  Σταύρος Σκαρλάφτης

Υπεύθυνοι επικοινωνίας: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας

Νομική σύμβουλος: Μαίρη Φραγκιαδάκη

ΠΑΙΖΟΥΝ

Σπύρος Δούρος

Ηρακλής Παναγιωτίδης

Αποστόλης Κεπεσίδης

Ασημένη Τούντα

Νίκος Αμπουσαάρ

και ο Αλέξανδρος Μαρίνος

Παρεμβαίνουν με σειρά εμφάνισης οι: Πάνος Λιάκος, Λουίζα Ρούσσου και Μαριλίτσα Κωνσταντοπούλου

Συντονίζει η Σοφία Φιλιππίδου

Παραγωγή: τ3χνη 

*το «ακαταπόνητη» είναι επίθετο-φιλοφρόνηση από την ιδιόχειρη  αφιέρωση σε βιβλίο που μου χάρισε  ο Μένης Κουμανταρέας. Σ.Φ.

Info:

Τοποθεσία: «Μαγαζάκι της τ3χνης», Ν. Νοταρά 60, Αθήνα

Ημερομηνία: Πρεμιέρα: Παρασκευή 17 Μαΐου στις 21.15. Παραστάσεις: Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή στις 21.15

Διάρκεια παράστασης: 80’

Είσοδος: Ελεύθερη

Λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων (35), είναι απαραίτητη η κράτηση θέσεων στο sophiaphilippidou5@gmail.com

Share This Story, Choose Your Platform!